Cảm biến CIS và CCD trên máy in đa năng là gì? nên chọn loại nào

Khi xem bảng thông số máy in đa năng hay máy photocopy, hầu hết người mua chỉ nhìn dòng “độ phân giải scan 1.200 x 1.200 dpi” mà bỏ qua chi tiết cốt lõi nằm ngay cạnh: Sensor Type (Loại cảm biến quét) với hai ký hiệu CIS hoặc CCD.

Đến khi mang máy về dùng, nhiều người mới ngỡ ngàng. Đặt tờ giấy A4 phẳng phiu lên mặt kính thì bản quét nét căng, nhưng cứ úp cuốn sách dày hay quyển sổ hộ khẩu lên là phần chữ sát gáy bị đen sì, mờ mịt không đọc nổi. Nguyên nhân không nằm ở độ phân giải DPI, mà do sự khác biệt hoàn toàn giữa cảm biến CIS và CCD. Hiểu đúng bản chất hai công nghệ mắt đọc này sẽ giúp bạn biết máy văn phòng mình làm được gì và tránh mua nhầm máy.

1. Cảm biến CIS (Contact Image Sensor): chuẩn mực cho máy in văn phòng hiện đại

Nếu bạn đang dùng máy in đa năng nhỏ gọn đặt trên bàn làm việc của Canon, HP, Brother hay Epson, gần như chắc chắn máy đó chạy công nghệ CIS (Contact Image Sensor – Cảm biến hình ảnh tiếp xúc).

Đúng như chữ “tiếp xúc”, thanh cảm biến CIS nằm sát sạt ngay dưới mặt kính quét. Bên trong cụm quét này không có gương phản xạ hay ống kính thu nhỏ. Nó chỉ là một thanh mạch dài bằng chiều rộng khổ giấy A4, gắn sẵn hàng đèn LED 3 màu RGB, dãy thấu kính sợi quang vi mô và mảng cảm biến ánh sáng nằm liền kề. Khi bấm quét, đèn LED rọi thẳng lên mặt giấy qua tấm kính; ánh sáng dội ngược qua thấu kính sợi quang và đập thẳng vào cảm biến chỉ cách đó vài milimet, ghi nhận ảnh theo tỷ lệ 1:1.

Nhờ cấu trúc phẳng lì không cần khoảng cách quang học, các dòng máy in đa chức năng dùng CIS có nhiều lợi thế rõ rệt:

• Thiết kế mỏng nhẹ: Cụm nắp scan chỉ dày vài centimet, đặt vừa vặn trên bàn làm việc nhỏ.

• Bật là quét ngay, tiết kiệm điện: Đèn LED không cần làm nóng bóng, bấm nút là chạy tức thì và tiêu thụ điện chỉ bằng một phần ba công nghệ cũ.

• Độ bền cơ học cao: Không có gương hay thấu kính chuyển động nên chịu rung lắc tốt khi vận chuyển, ít lệch trục quang học.

Đổi lại, điểm yếu chí mạng của CIS là độ sâu trường ảnh (Depth of Field) gần như bằng không. Cảm biến chỉ lấy nét chuẩn trong khoảng 0 đến 2 milimet tính từ mặt kính. Bất kỳ góc giấy nào bị nhấc bổng khỏi mặt kính quá 2mm đều lập tức bị mờ nhòe và tối sầm lại.

2. Cảm biến CCD (Charge-Coupled Device): mắt thần chụp chiều sâu chuyên nghiệp

Trái ngược với sự gọn nhẹ của CIS, CCD (Charge-Coupled Device – Thiết bị tích điện kép) là công nghệ quét dùng hệ thống thấu kính tương tự máy ảnh kỹ thuật số.

Mở cụm scan của máy quét chuyên dụng hoặc máy photocopy lớn chạy CCD, bên trong là cả một buồng quang học sâu. Một bóng đèn cực sáng chiếu rọi vào tài liệu; ánh sáng phản xạ đi qua hệ thống gương nghiêng góc để kéo dài tiêu cự lên tới gần nửa mét, rồi qua thấu kính thu nhỏ hội tụ lại trên chip CCD nằm ở đáy máy theo mô tả từ Tài liệu kỹ thuật máy quét của HP.

Nhờ thấu kính hội tụ và tiêu cự dài, cảm biến CCD sở hữu độ sâu trường ảnh cực lớn, lấy nét rõ vật thể cách mặt kính từ 10 đến 25 milimet (1 đến 2,5 cm). Khi bạn úp cuốn sách dày lên mặt kính, phần gáy sách dù bị cong tạo ra khoảng hở không khí thì chip CCD vẫn nhìn sâu vào khe gáy và chụp rõ từng con chữ mà không bị bóng đen che khuất. Ngoài ra, CCD ghi nhận dải màu rộng và vùng chuyển sáng tối rất mượt, hợp cho phục chế ảnh cổ hoặc số hóa bản đồ.

Tuy nhiên, giá phải trả là thân máy dày nặng, giá thành đắt gấp hai đến ba lần máy CIS, tốn điện hơn và hệ thống gương bên trong dễ lệch nếu va đập mạnh.

3. Vì sao scan sách dày trên máy in văn phòng thường bị đen sì gáy sách?

Hiểu hai công nghệ trên, bạn sẽ giải mã ngay được cảnh tượng quen thuộc: úp cuốn sổ dày lên máy in văn phòng, bản scan ra luôn dính một vệt đen sọc dài chạy dọc giữa trang giấy. Điều này xảy ra do hai lý do cùng lúc trên cảm biến CIS:

1. Ngoài vùng lấy nét: Rìa trang giấy ép sát kính thì nét căng, nhưng phần giấy sát gáy sách bị hổng lên cách mặt kính 5–10 mm, vượt quá tiêu cự 2mm của thấu kính sợi quang nên chữ bị mờ nhòe.

2. Thiếu sáng tạo bóng đổ: Đèn LED của thanh CIS chiếu sáng ở góc hẹp ngay sát mặt kính. Khi gáy sách hổng lên thành khe rãnh, ánh sáng đèn LED không rọi sâu vào đáy khe được, còn ánh sáng phòng bị nắp máy che mất. Cảm biến đọc vùng tối om đó là màu đen tuyệt đối và xuất nguyên một vệt đen lên file PDF.

Mẹo xử lý thực tế khi bắt buộc phải scan sách dày trên máy CIS:

• Dùng tay ấn lực vừa phải lên lưng gáy sách để ép phần giấy cong sát xuống mặt kính nhất có thể (tránh ấn quá mạnh làm nứt kính).

• Phủ một tờ giấy trắng A4 sạch trùm lên khoảng hở quanh cuốn sách trước khi hạ nắp máy; tờ giấy trắng đóng vai trò tấm hắt sáng giúp làm dịu vệt đen ở khe gáy.

• Bật tính năng Book Spine Correction (Khử bóng gáy sách) hoặc Edge Erase (Xóa viền đen) trong phần mềm điều khiển trên máy tính nếu máy hỗ trợ.

4. Bảng so sánh nhanh giữa cảm biến CIS và CCD

5. Khi nào nên chọn cảm biến CIS và khi nào cần CCD?

Tùy vào đống giấy tờ bạn xử lý hàng ngày mà chọn đúng mắt đọc để không lãng phí tiền:

• Chọn cảm biến CIS (phù hợp 95% văn phòng): Nếu công việc chủ yếu là scan giấy tờ rời từng tờ, hợp đồng A4, hóa đơn, giáo án hoặc căn cước công dân. Cảm biến CIS quét chữ đen cực nét, chạy qua khay nạp tự động ADF nhanh và giá máy hợp túi tiền.

• Chọn cảm biến CCD: Nếu bạn làm ở thư viện chuyên số hóa sách dày, văn phòng công chứng scan sổ đỏ nhiều nếp gấp, studio phục chế ảnh cũ hoặc cần scan vật thể gồ ghề 3D.

Khi xem thông số mua máy, bạn chỉ cần tìm mục Scan Technology hoặc Sensor Type là thấy ngay chữ CIS hay CCD, kết hợp kiểm tra thêm các ký hiệu tính năng khác theo hướng dẫn cách đọc thông số máy in cho người mới để chọn đúng chiếc máy phù hợp nhất.

Giải đáp thắc mắc thường gặp về cảm biến quét máy in

1. Tại sao scan qua khay ADF bị sọc đen dọc, còn đặt lên mặt kính phẳng lại sạch tinh?

Lỗi này không phải do hỏng cảm biến CIS, mà do dải kính quét hẹp của khay ADF bị dính bẩn. Trên mặt máy scan có tấm kính lớn đặt giấy tay và một dải kính nhỏ sát mép trái dùng cho khay ADF. Chỉ cần một chấm mực bút bi hay vệt bút xóa dính trên dải kính nhỏ đó, nó sẽ kéo thành đường sọc đen dài suốt trang giấy khi giấy chạy qua. Bạn lấy khăn mềm thấm nước lau kính lau sạch dải kính hẹp này là hết ngay. Nếu gặp thêm các vệt đen khi in ra giấy, hãy xem bài cách sửa 5 lỗi máy in thường gặp để tự xử lý.

2. Cảm biến CIS có quét được ảnh màu nét ở độ phân giải 1.200 DPI không?

Hoàn toàn được. Thanh cảm biến CIS hiện đại đạt độ phân giải quang học thực 600 x 600 DPI đến 1.200 x 1.200 DPI với độ sâu màu 24-bit, đủ sức phóng to chữ nhỏ trên chứng từ mà không vỡ hạt, miễn là tài liệu được ép phẳng xuống mặt kính.

3. Đèn LED trên thanh cảm biến CIS dùng được bao lâu?

Đèn LED của cảm biến CIS có tuổi thọ trung bình từ 30.000 đến 50.000 giờ chiếu sáng (tương đương 7–10 năm dùng văn phòng). Vì đèn chỉ bật sáng đúng vài giây lúc quét rồi tắt ngay nên rất hiếm khi bị già bóng hay cháy đèn như bóng huỳnh quang cũ.

4. Máy in đa năng cảm biến CIS có scan được căn cước công dân và thẻ ngân hàng dập nổi không?

Quét rất tốt. Thẻ căn cước dạng nhựa phẳng áp sát mặt kính nên ảnh ra sắc nét từng mã QR và con số. Với thẻ ngân hàng có chữ dập nổi kênh nhẹ khoảng 0,5mm, cảm biến CIS vẫn lấy nét rõ ràng bình thường.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa cảm biến CIS và CCD sẽ giúp bạn chọn đúng máy in đa năng hợp với nhu cầu số hóa hồ sơ thực tế, không còn bực mình khi gặp bóng đen lúc scan sổ sách dày. Nếu bạn đang phân vân chưa biết công việc của mình nên chọn cấu hình quét nào cho kinh tế, cứ nhắn nhu cầu thực tế để mình tư vấn kỹ hơn nhé